وزارت آموزش و پرورش ایران با معرفی «بسته آموزشی ویژه کودکان دوزبانه» بار دیگر نشان داد که به جای به رسمیت شناختن زبانهای مادری ملل غیرفارس، سیاست سرکوب و حذف سیستماتیک آنها را دنبال میکند.
علی لطیفی، رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش، اعلام کرده است که این بسته نه برای تقویت زبان مادری، بلکه صرفاً برای انتقال سریعتر دانشآموزان به زبان فارسی طراحی شده است. به گفته او، چارچوب این بسته شامل تمرینها و فعالیتهایی است که کودک را با «واژگان پرکاربرد فارسی» آشنا میکند تا ضعف او در زبان رسمی کشور برطرف شود و این سیاست قرار است در پایه اول ابتدایی اجرا شود تا دانشآموزان غیرفارس زبان هرچه سریعتر در محیط آموزشی فارسیزبان تطبیق داده شوند.
این سیاست ادامه همان طرح موسوم به «بسندگی زبان فارسی» است که طی سالهای گذشته بسیاری از کودکان آذربایجانی، عرب، کورد ،تورکمن،قشقایی و بلوچ را به دلیل نداشتن تسلط کافی بر زبان فارسی در رده «کودکان استثنایی» قرار داده و از تحصیل آنان در مدارس عادی جلوگیری کرده است. چنین رویکردی مصداق آشکار فاشیسم زبانی و فرهنگی است؛ چرا که به جای احترام به تنوع زبانی و فرهنگی، زبانهای مادری حذف شده و کودکان از نخستین روز مدرسه مجبور به انکار هویت خود میشوند. کارشناسان آموزشی و فعالان حقوق زبانی بارها هشدار دادهاند که این سیاستها موجب عقبماندگی آموزشی و روانی کودکان غیرفارس زبان میشود و به شکافهای اجتماعی و تبعیضهای ساختاری علیه میلیونها شهروند ایرانی دامن میزند. این اقدام در تعارض آشکار با اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی ایران قرار دارد که بر حق آموزش زبان مادری و منع تبعیض زبانی و قومی تأکید دارند، و همچنین ناقض تعهدات بینالمللی ایران از جمله ماده ۲۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی درباره برابری در برابر قانون و ماده ۳۰ کنوانسیون حقوق کودک که استفاده و آموزش زبان مادری را برای کودکان اقلیتها تضمین میکند.
در حالی که در بسیاری از کشورهای چندملیتی، آموزش دوزبانه و به رسمیت شناختن زبانهای مادری به عنوان یک حق بنیادین شناخته میشود، جمهوری اسلامی همچنان با پافشاری بر سیاست حذف و یکسانسازی زبانی، پروژه مهندسی هویت و همگونسازی اجباری را علیه کودکان غیرفارس ادامه میدهد.
جمعیت حقوق بشر آذربایجان – ارک درباره حقوق بشر آذربایجانی های ساکن در ایران