جمعیت حقوق بشر آذربایجان – ارک درباره حقوق بشر آذربایجانی های ساکن در ایران
ژنو – جمعیت حقوق بشر آذربایجان (ارک) در شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، نسبت به وضعیت حقوق بشر در مناطق آذربایجانینشین ایران، صدور احکام سنگین زندان علیه فعالان مدنی و فرهنگی، افزایش اعدامها و وضعیت زندانها ابراز نگرانی کرد.
این سخنرانی در چارچوب دستور کار ۴ شورای حقوق بشر؛ «وضعیتهای حقوق بشری که نیازمند توجه شورا هستند» ارائه شد. ارک اعلام کرد که مقامهای جمهوری اسلامی ایران همچنان فعالان مدنی و فرهنگی آذربایجانی را با اتهامهای مرتبط با امنیت ملی تحت تعقیب قضایی قرار میدهند.
بر اساس این گزارش، در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ دهها فعال آذربایجانی در مجموع به بیش از ۲۲۵ سال زندان محکوم شدهاند؛ احکامی که به گفته ارک، در مواردی با فعالیتهای مسالمتآمیز، شرکت در تجمعات عمومی یا بیان دیدگاهها مرتبط بوده است. در این مداخله همچنین به بازداشت و تعقیب قضایی افراد زیر ۱۸ سال اشاره شد.
ارک در بخش دیگری از سخنرانی خود، ادامه اجرای مجازات اعدام را «عمیقاً نگرانکننده» توصیف کرد و به گزارشهایی از اجرای احکام اعدام در تبریز، اردبیل، ارومیه، اهر، قزوین و زنجان، از جمله در پروندههای مرتبط با مواد مخدر، اشاره کرد.
به گزارش جمعیت حقوق بشر آذربایجان ارک، در شماری از پروندههای منتهی به اعدام، نگرانیهایی جدی درباره شکنجه، اخذ اعترافات اجباری و نقض اصول بنیادین دادرسی عادلانه مطرح شده است. ارک همچنین به موارد اعدام زنانی اشاره کرد که پیشتر از تجربه خشونت، اجبار یا سوءاستفاده گزارش داده بودند.
وضعیت زندانها بخش دیگری از این مداخله بود. ارک از ازدحام جمعیت زندانیان، مراقبتهای پزشکی ناکافی، اختلال در دسترسی به دارو و شرایط نامناسب بهداشتی بهعنوان موارد نگرانکننده نام برد.
جمعیت حقوق بشر آذربایجان ارک همچنین وضعیت حقوق بشر در مناطق آذربایجانینشین را تنها به بازداشت، زندان و اعدام محدود ندانست و به مشکلات اقتصادی و زیستمحیطی از جمله پرداختنشدن دستمزدها، حمایت اجتماعی ناکافی، آلودگی ناشی از فعالیتهای معدنی و دسترسی محدود برخی جوامع به آب سالم، خدمات درمانی و زیرساختهای مناسب اشاره کرد.
جمعیت حقوق بشر آذربایجان در پایان از شورای حقوق بشر خواست وضعیت این مناطق را از نزدیک زیر نظر داشته باشد، از جامعه مدنی آذربایجانی حمایت کند و از جمهوری اسلامی ایران بخواهد با سازوکارهای بینالمللی حقوق بشر بهطور کامل همکاری کند.
شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد از ۷ سپتامبر تا ۷ اکتبر ۲۰۲۶ در ژنو برگزار میشود. سخنرانی ارک در چارچوب نشست مربوط به دستور کار ۴ این دوره ارائه شده است.