جمعیت حقوق بشر آذربایجان – ارک درباره حقوق بشر آذربایجانی های ساکن در ایران
با انتشار پیشنویس قطعنامه تازه مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، بار دیگر نقض مستمر و سیستماتیک حقوق اقلیتهای ملی از جمله آذربایجانیها در کانون توجه نهادهای بینالمللی قرار گرفت. این پیشنویس که توسط گروهی از دولتهای عضو سازمان ملل ارائه شده، بهطور مشخص نسبت به تبعیض ساختاری، بازداشتهای گسترده، محاکمات غیرعادلانه و اعمال فشار بر فعالان آذربایجانی ابراز نگرانی جدی کرده است.
طبق متن قطعنامه، آذربایجانیها همراه با عربها، کردها و بلوچها جزو گروههاییاند که «بیشترین میزان بازداشت، سرکوب و حتی اجرای احکام سنگین از جمله اعدام» را متحمل شدهاند. همچنین تأکید شده که در شهرها و استانهای دارای اکثریت آذربایجانی، «نرخ بالاتر تلفات در اعتراضات» و «فشار مضاعف بر فعالان فرهنگی و زبانی» گزارش شده است.
در سالهای اخیر، جمعیت حقوق بشر آذربایجان «ارک» با فعالیتهای منظم، حرفهای و مستمر خود نقشی تعیینکننده در رساندن صدای نقض حقوق آذربایجانیها به مجامع بینالمللی داشته است. این نهاد:
با برگزاری کنفرانسها و نشستهای تخصصی در مقر سازمان ملل در ژنو،
همکاری با سازوکارهای شورای حقوق بشر و گزارشگران ویژه،
و تهیه گزارشهای تحلیلی، مستند و مبتنی بر شواهد میدانی،
توانسته است ابعاد کمتر دیدهشده سرکوب فرهنگی، زبانی و سیاسی آذربایجانیها در ایران را در سطح جهانی برجسته کند.
نمایندگان ارک در سالهای گذشته با حضور فعال در رویدادهای مرتبط با سازوکارهای ویژه سازمان ملل و نشستهای جانبی در ژنو، اطلاعات دقیق و قابل استناد درباره طیف گستردهای از نقض حقوق بشر ارائه کردهاند؛ از جمله:
جلوگیری از آموزش به زبان مادری،
تبعیض ساختاری در حوزههای اقتصادی و سیاسی،
سرکوب فعالان مدنی و فرهنگی،
و نیز استفاده از احکام سنگین و امنیتی علیه فعالان ترک آذربایجانی.
بازتاب تلاشها در گزارشهای رسمی بینالمللی
بخشی از نگرانیهای مطرحشده در پیشنویس قطعنامه، بهطور مستقیم با مستندات، گزارشها و دادههایی همخوان است که طی سالهای اخیر از سوی ارک و شرکای حقوق بشری آن ارائه شده است. این تلاشها در شکلگیری درک جامعتر نهادهای بینالمللی از وضعیت اقلیت آذربایجانی در ایران نقش مهمی ایفا کرده است.
انتشار این پیشنویس قطعنامه، بار دیگر نشان میدهد که موضوع نقض حقوق بشر آذربایجانیها در ایران وارد مرحلهای از توجه بینالمللی گسترده و نهادینه شده است؛ مرحلهای که بدون فعالیتهای روشنگرانه و مستمر نهادهایی همچون جمعیت حقوق بشر آذربایجان «ارک» در عرصه بینالمللی قابل تحقق نبود.