جمعیت حقوق بشر آذربایجان – ارک درباره حقوق بشر آذربایجانی های ساکن در ایران
با آغازجنگ آمریکا واسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران از ۳۰ ام فوریه ۲۰۲۶ و بمباران های بی وقفه، سپاه پاسداران بدون توجه به توازن قوا تصمیم به منطقه ای و فرسایشی کردن جنگ گرفته است بدینجهت وحشت از مرگ و ویرانی درسراسرایران ایجاد شده است. دولت از مردم خواسته که از شهرها خارج شوند ولی نگفته کجا بروند وچه امکاناتی برایشان فراهم کرده است. نبودسیستم آژیر خطر و همچنین نبود پناهگاههای ضد بمب مردم بی دفاع را سراسیمه کرده است. در چنین شرایطی به ویژه خطر جانی زندانیان را تهدید می کند که تعدادشان به صد ها هزارنفر در زندان های ایران می رسد و ۵۰ هزارنفر از این زندانیان افرادی هستند که در تظاهرات اوایل ژانویه زندانی شده اند وهنوز بلاتکلیف هستند.
اسرائیل خواهان تخلیه اطراف زندان اوین شده است، زندانی که در جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ بمباران شد ودهها نفر از زندانیان کشته شدند. بعلت قطع اینترنت و ارتباطات تلفنی، خانواده های زندانیان ازسلامتی عزیزانشان کاملا بی اطلاع هستند. اغلب فعالان مدنی آذربایجانی نیز درزندان مخوف اوین تهران زندانی هستند. ملاقات ها قطع شده، فروشگاه زندان بسته شده و نگرانی از نبود دارو وغذا برای زندانیان تشدید شده است بمباران های هوائی وشلیک موشک به شهرهای غربی وشمالغربی کشور شدید تراست. بمباران شهرهای تبریز ، اورمیه و همدان نیز با توجه به شنیده شدن صدای انفجارها زندانیان را وحشت زده کرده است.
بر اساس مصوبه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی در میانه جنگ ایران وعراق (۲۲ دی ۱۳۶۵)، قوه قضائیه موظف است در شرایط جنگی و اضطراری، از ابزارهای قانونی برای کاهش خطر نسبت به جان زندانیان استفاده کند؛ ازجمله اعطای مرخصی اضطراری، آزادی موقت، تبدیل قرار تأمین و انتقال به مکانهای امن. همچنین ایران بهعنوان عضومیثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، متعهد به حفاظت از حق حیات و امنیت افراد محروم از آزادی است. با این حال، گزارشهایی که پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران منتشر شده، ازامنیتیتر شدن فضای زندانها و محدودیت شدید در داخل زندان ها، ارتباطات، اختلال در توزیع غذا و خدمات درمانی، قفل شدن درهای بندهای زندان ها، قطع هواخوری و افزایش حضور نیروهای امنیتی دربرخی زندانها حکایت دارد. اکنون با توجه به گذشت یک هفته ازآغازجنگ، شدیدتر شدن جنگ و نامعلوم بودن پایان آن، حفاظت از جان زندانیان یک الزام قانونی است.
